A Candid Inquiry into the Controversies among Evangelicals · §557

Annotatio IV §.XIII: Bertram — not corporal/oral eating; spiritual presence and participation (SPIRITUALE CORPUS)

Click or tap any sentence to jump there. The side buttons skip a paragraph.

Bertram (III): the body born of Mary, dead, risen, at the Father’s right, is not what teeth press and throats swallow daily — that corporal intake does not supply eternal life.

(IV) Yet he confesses Spiritual presence and participation: bread and wine pass into something better not CORPORALLY but SPIRITUALLY — under corporal covering the SPIRITUAL BODY AND BLOOD are actually present; SPIRITUAL FOOD and DRINK.

Latin

(III) Nec naturale corpus Christi, Corporaliter, seu Oraliter, in Cœna manducari evicturus, quæstionem hanc ex professo proponit: Utrum ipsum corpus quod de Maria natum & passum, mortuum & sepultum, quodque ad Dextram Patris residet, sit, quod ore Fidelium per Sacramentorum mysterium, in Ecclesia quotidie sumatur? Et respondet ex Ambrosio per Scripturam loquente… Non secundum hoc, quod videtur, quod corporaliter sumitur, quod dente premitur, quod fauce glutitur… æterna vita substantiam subministrat… Interim tamen (IV.) Spiritualem corporis Christi tàm præsentiam quam participationem pleno ore confessurus, in Responsione ad priorem Imperatoris quæstionem: Num Mysteriôso quôdam modô corpus Christi in Cœna à Fidelibus sumatur? occupatus, inter alia ita respondet: Quandoquidem omnium confessione corpus & sanguis Christi in Cœna sumitur, necesse est, panem & vinum in melius quoddam transiisse, mutationemque hanc non CORPORALITER, sed SPIRITUALITER contigisse, ut jam nunc rectè dicatur, mutationem dictam FIGURATIVE factam esse, subque tegumento corporalis panis & vini, SPIRITUALE CORPUS ET SPIRITUALEM SANGUINEM Christi, actu præsentem esse… Quoniam est SPIRITUALIS ESCA, est SPIRITUALIS POTUS, spiritualiter pascens & æternæ satietatis vitam tribuens.

About this text

Samuel Strimesius — Prefatio through Controversiae Post Lutherum Controv. III-XIII + XV Tolerantia, Hexades Annotationum Prooemium and Annotatio I through Decem Theses / Francus plus Annotatio II §.I-§.VI and Annotatio III §.I–§.VII (through Cassellanum 1661) from Ingenua in Controversias Evangelicorum (Frankfurt an der Oder, 1708). Honest partial; Prefatio silence reasons, Annotatio III §.VIII+ fruits / §.IX+, Hexades theses body, deeper Controversiae / Part II remain.

English follows the locked 1708 Francofurti ad Viadrum Latin of Prefatio §I–II, Crimina defenses through III, Part I Protheoria through Controversiae Obices/Historia/Varii gradus, Formula Discord/Disparitas, Ulterius confirmatur / Classes / Formula protest / triplex differentia, Coena Domini Controversiae Priores through Precariae Hypotheses (Controv. print pp. 34–40), Controversiae Post Lutherum Natae Controv. III–XV tip (providence through De Tolerantia mutua; Controv. print pp. 40–78), Hexades Annotationum Prooemium H.I–§.III (Hexades print pp. 1–4 / PDF ~182–185), and Annotatio I De Augustana Confessione §.I–§.VIII tip (Hexades print pp. 5–24+ / PDF ~186–205+), reconstructed from Google Books PDF page images (ONB copy, id 3epYAAAAcAAJ) with pdftotext as check. No modern English was copied. Sister Halle digitization of Ingenua in Arminianismum (DOI 10.25673/65287) remains Anubis-blocked — skipped; Controversias only. Prefatio silence reasons, Annotatio I §.IX+, Hexades theses body beyond §.VIII, and remainder of Controversiae / folio remain.

Witnesses

This is an AI-assisted study translation. Source fidelity and completeness have not been independently certified. Open Latin on each section (or the Latin source witness link) for the source text. This is not a complete critical edition.