A Candid Inquiry into the Controversies among Evangelicals · §556

Annotatio IV §.XIII: Bertram — natural body not corporally present; SIGNUM and SPECIES vs truth; deny oral eating only

Click or tap any sentence to jump there. The side buttons skip a paragraph.

Bertram (II): Christ’s natural body is not present in the Supper in a corporal mode — what ministers handle differs from the glorified body; the Eucharistic bread is SIGN and SPECIES, that is the truth itself (pledge vs thing; image vs reality).

He does not deny truth taken in the sacrament — souls are fed with Spiritual food and drink — he denies only that the true natural body is eaten with the body’s Mouth.

Latin

(II) Naturale corpus Christi, modô corporali, in Cena non præsens esse, inculcaturus, significantissimè ita scribit: Corpus & Sanguis quod in Ecclesia geritur (i. e. quod manibus Ministrorum in Ecclesia tractatur, manibusque & ore accipitur) differt ab illo corpore & sanguine quod in Christi corpore per resurrectionem jam glorificatum cognoscitur: Et hoc Corpus (nempe Eucharisticus panis) SIGNUM est & SPECIES; illud verò ipsa veritas. Hoc enim geritur, donec ad illud perveniatur. Ubi verò ad illud perventum fuerit, hoc removebitur. Apparet ita quod multâ inter se differentia separantur, quantum est inter pignus & eam rem pro qua pignus traditur, & quantum inter imaginem & rem cujus est imago, & quantum inter speciem & veritatem. Hic nemo arbitretur contendere Bertramum, umbram, & non veritatem in sacramento sumi (perpetuò enim, ut paulò post dicemus, cibo Spirituali potuque Fidelium animas in S. Cœna pasci allaborat inculcare); Sed quod negat hic Bertramus, istud solum est: Verum & naturale corpus Christi Ore corporis manducari.

About this text

Samuel Strimesius — Prefatio through Controversiae Post Lutherum Controv. III-XIII + XV Tolerantia, Hexades Annotationum Prooemium and Annotatio I through Decem Theses / Francus plus Annotatio II §.I-§.VI and Annotatio III §.I–§.VII (through Cassellanum 1661) from Ingenua in Controversias Evangelicorum (Frankfurt an der Oder, 1708). Honest partial; Prefatio silence reasons, Annotatio III §.VIII+ fruits / §.IX+, Hexades theses body, deeper Controversiae / Part II remain.

English follows the locked 1708 Francofurti ad Viadrum Latin of Prefatio §I–II, Crimina defenses through III, Part I Protheoria through Controversiae Obices/Historia/Varii gradus, Formula Discord/Disparitas, Ulterius confirmatur / Classes / Formula protest / triplex differentia, Coena Domini Controversiae Priores through Precariae Hypotheses (Controv. print pp. 34–40), Controversiae Post Lutherum Natae Controv. III–XV tip (providence through De Tolerantia mutua; Controv. print pp. 40–78), Hexades Annotationum Prooemium H.I–§.III (Hexades print pp. 1–4 / PDF ~182–185), and Annotatio I De Augustana Confessione §.I–§.VIII tip (Hexades print pp. 5–24+ / PDF ~186–205+), reconstructed from Google Books PDF page images (ONB copy, id 3epYAAAAcAAJ) with pdftotext as check. No modern English was copied. Sister Halle digitization of Ingenua in Arminianismum (DOI 10.25673/65287) remains Anubis-blocked — skipped; Controversias only. Prefatio silence reasons, Annotatio I §.IX+, Hexades theses body beyond §.VIII, and remainder of Controversiae / folio remain.

Witnesses

This is an AI-assisted study translation. Source fidelity and completeness have not been independently certified. Open Latin on each section (or the Latin source witness link) for the source text. This is not a complete critical edition.