A Candid Inquiry into the Controversies among Evangelicals · §555

Annotatio IV §.XIII: Bertram (1) — Institution words improper; bread and wine exist FIGURATE; memory of Passion

Click or tap any sentence to jump there. The side buttons skip a paragraph.

Bertram (1): Institution words are improper — bread and wine exist FIGURATIVELY as Christ’s body and blood.

Named body and blood, they represent the memory of the Lord’s Passion; set on the altar in the FIGURE or memory of His death, so present memory of what was done may make us partakers of the divine gift.

Latin

Ac (1) quidem, verborum Institutionis Christi improprietatem edocturus Bertramus: Panis vinumque, ait ille, FIGURATE Christi corpus & sanguis existunt. Itemque: Iste panis & calix, qui corpus & sanguis Christi nominantur, memoriam representant Dominicæ Passionis sive mortis, quemadmodum ipse in Evangelio dixit: Hoc facite in meam commemorationem. Quod exponens Apostolus Paulus ait: quotiescunque manducaveritis panem & calicem biberitis, mortem Domini annunciabitis, donec veniat. Docemur à Salvatore nec non à S. Paulo Apostolo, quod iste panis & iste sanguis, qui super altare ponuntur, in FIGURAM sive memoriam Dominicæ mortis ponuntur, ut quod gestum est in præterito, præsenti revocet memoria, ut illius passionis memores effecti, per eam efficiamur divini muneris consortes, per quam sumus à morte liberati.

About this text

Samuel Strimesius — Prefatio through Controversiae Post Lutherum Controv. III-XIII + XV Tolerantia, Hexades Annotationum Prooemium and Annotatio I through Decem Theses / Francus plus Annotatio II §.I-§.VI and Annotatio III §.I–§.VII (through Cassellanum 1661) from Ingenua in Controversias Evangelicorum (Frankfurt an der Oder, 1708). Honest partial; Prefatio silence reasons, Annotatio III §.VIII+ fruits / §.IX+, Hexades theses body, deeper Controversiae / Part II remain.

English follows the locked 1708 Francofurti ad Viadrum Latin of Prefatio §I–II, Crimina defenses through III, Part I Protheoria through Controversiae Obices/Historia/Varii gradus, Formula Discord/Disparitas, Ulterius confirmatur / Classes / Formula protest / triplex differentia, Coena Domini Controversiae Priores through Precariae Hypotheses (Controv. print pp. 34–40), Controversiae Post Lutherum Natae Controv. III–XV tip (providence through De Tolerantia mutua; Controv. print pp. 40–78), Hexades Annotationum Prooemium H.I–§.III (Hexades print pp. 1–4 / PDF ~182–185), and Annotatio I De Augustana Confessione §.I–§.VIII tip (Hexades print pp. 5–24+ / PDF ~186–205+), reconstructed from Google Books PDF page images (ONB copy, id 3epYAAAAcAAJ) with pdftotext as check. No modern English was copied. Sister Halle digitization of Ingenua in Arminianismum (DOI 10.25673/65287) remains Anubis-blocked — skipped; Controversias only. Prefatio silence reasons, Annotatio I §.IX+, Hexades theses body beyond §.VIII, and remainder of Controversiae / folio remain.

Witnesses

This is an AI-assisted study translation. Source fidelity and completeness have not been independently certified. Open Latin on each section (or the Latin source witness link) for the source text. This is not a complete critical edition.