Annotatio IV §.XXIV: Torun n.10–13 — not naked signs; deny only local/corporal mode; IPSA SUBSTANTIA body and blood
With Irenaeus: Supper = earthly + heavenly. Wittenberg Prof. VII and Torun (Marchic) n.10–13: exhibitiva signs dispense heavenly matter — not naked empty signs; Christ with all benefits offered to every eater, conferred on believers.
They deny only the LOCAL AND CORPORAL mode and substantial union with the elements — and believe the most true mystical union (motion felt, mode unknown, presence believed). What is present is the VERY SUBSTANCE of body and blood (the cross victim), uniting not soul only but our bodies too into one Mystical Body with Christ.
Latin
Quoad Præsentiam, credituri & dicturi sincerè cum Irenæo, Cœnam S. duabus rebus, scil. terrenâ & cœlesti constare. Quoad exhibitionem, vel verbis ipsius Prof. Witteberg. VII. citra omnem simulationem, pronunciaturi: Nostri (Reformati) Signa Sacramentalia Exhibitiva nominant non ratione solarum promissionum, usûs & fructûs, sed ratione materiæ, ut loqui amant, cœlestis, seu, quoniam in iis, per elementa externa & visibilia, res cœlestes ac invisibiles, non modò significantur, aut utcunque repræsentantur, sed etiam dispensantur. Quippe quod ipsum non Doctores duntaxat singuli, e. g. Trelcatius, verbis à me in Tractat. Germ. allegatis, sed & Confessiones Reform. publicæ, sigillatim Toruniensis, quæ & Marchica nostraque est, disertissimè enuntiant: Sic enim habet modò dicta Confessio de Cœnâ num. 10. ad num. 13. inclusive: Nequaquam tamen statuimus nuda, vacua, inania Signa, sed potiùs id, quod significant & obsignant, simul, vere exhibentia, tanquam certissima media & efficacia instrumenta, per quæ Corpus & Sanguis Christi, adeoque Christus ipse, cum omnibus suis beneficiis, singulis vescentibus exhibetur, seu offertur, credentibus verò confertur, donatur, & ab ipsis in cibum animæ salutarem & vivificum acceptatur. Nequaquam etiam negamus veram Corporis in Cœna præsentiam, sed tantùm LOCALEM ET CORPORALEM PRÆSENTIÆ MODUM, ET UNIONEM CUM ELEMENTIS SUBSTANTIALIBUS; Ipsam verò nobiscum præsentiam Sanctè credimus & quidem non imaginariam, sed verissimam, realissimam & efficacissimam, nempe ipsam illam Christi nobiscum Unionem mystícám, quam ipsemet ut per verbum promittit, & per Symbola offert, ita per Spiritum efficit, quamque nos per fidem acceptamus, per Charitatem sentimus, secundum vetus illud dictum: Motum sentimus, Modum nescimus, Præsentiam credimus. Unde & patet, non solam virtutem, efficaciam, operationem, aut beneficia Christi nobis præsentari, & communicari, sed imprimis IPSAM SUBSTANTIAM CORPORIS ET SANGUINIS CHRISTI, seu ipsam illam victimam, quæ pro mundi vita data est, & in cruce mactata, ut per fidelem hujus victimæ Communionem, & cum Christo Unionem, consequenter etiam Meritorum & Beneficiorum, Sacrificio ejus partorum, participes simus & sicut ipse in nobis, ita nos in ipso maneamus. Et quidem non tantùm QUOAD ANIMAM, sed etiam QUOAD CORPUS NOSTRUM: Etsi enim ut ore corporis rem terrenam, ita fide cordis, ceu organo proprio, Rem cœlestem acceptamus, secundum veterem illum versiculum: Ventrem, quod terimus, Mentem, quod credimus, intrat tamen, fide illâ mediante, non SOLUM ANIMÆ, sed & IPSA CORPORA, Christi Corpori, per ejusdem Spiritum, ad spem resurrectionis & vitæ æternæ inferuntur & uniuntur, ut simus caro de carne ejus, & os de ossibus ejus, adeóque unum cum ipso Corpus Mysticum, quod Apostolus meritò dicit Mysterium magnum esse.
About this text
Samuel Strimesius — Prefatio through Controversiae Post Lutherum Controv. III-XIII + XV Tolerantia, Hexades Annotationum Prooemium and Annotatio I through Decem Theses / Francus plus Annotatio II §.I-§.VI and Annotatio III §.I–§.VII (through Cassellanum 1661) from Ingenua in Controversias Evangelicorum (Frankfurt an der Oder, 1708). Honest partial; Prefatio silence reasons, Annotatio III §.VIII+ fruits / §.IX+, Hexades theses body, deeper Controversiae / Part II remain.
English follows the locked 1708 Francofurti ad Viadrum Latin of Prefatio §I–II, Crimina defenses through III, Part I Protheoria through Controversiae Obices/Historia/Varii gradus, Formula Discord/Disparitas, Ulterius confirmatur / Classes / Formula protest / triplex differentia, Coena Domini Controversiae Priores through Precariae Hypotheses (Controv. print pp. 34–40), Controversiae Post Lutherum Natae Controv. III–XV tip (providence through De Tolerantia mutua; Controv. print pp. 40–78), Hexades Annotationum Prooemium H.I–§.III (Hexades print pp. 1–4 / PDF ~182–185), and Annotatio I De Augustana Confessione §.I–§.VIII tip (Hexades print pp. 5–24+ / PDF ~186–205+), reconstructed from Google Books PDF page images (ONB copy, id 3epYAAAAcAAJ) with pdftotext as check. No modern English was copied. Sister Halle digitization of Ingenua in Arminianismum (DOI 10.25673/65287) remains Anubis-blocked — skipped; Controversias only. Prefatio silence reasons, Annotatio I §.IX+, Hexades theses body beyond §.VIII, and remainder of Controversiae / folio remain.
Witnesses
- Copy-text Locked Latin, Prefatio section I tip (Schrey & Hartmann 1708) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Prefatio §II + Crimina heads + Part I Protheoria densify (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Prefatio Crimina defenses densify (IV + Crimina I–II opening) (Latin)
- Checked print Tesseract Prefatio Crimina defenses pages 44-56 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Crimina II rem + Crimina III + Cassel Art. III–V densify (Latin)
- Checked print Tesseract Prefatio Crimina II–III pages 57-75 (Latin)
- Checked print pdftotext Prefatio Crimina II–III pages 56-75 (Latin)
- Checked print pdftotext Part I Protheoria body pages 102-120 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Controversiae Obices/Officia/Historia/gradus densify (Latin)
- Checked print Tesseract Part I Protheoria body pages 114-120 (Latin)
- Checked print pdftotext Part I Protheoria body pages 102-120 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Formula Discord / Digressio / Bossuet / Disparitas densify (Latin)
- Checked print pdftotext Part I Protheoria pages 121-127 (Latin)
- Checked print Tesseract Part I Protheoria pages 121-127 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Ulterius confirmatur / Classes / Formula protest / triplex densify (Latin)
- Checked print pdftotext Part I Protheoria pages 126-135 (Latin)
- Checked print Tesseract Part I Protheoria pages 126-135 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Coena Domini body start densify (Q.I–II / Precariae Hypotheses) (Latin)
- Checked print pdftotext Coena Domini pages 134-141 (Latin)
- Checked print Tesseract Coena Domini pages 134-141 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Post Lutherum Providentia Controv. III opening densify (Latin)
- Checked print pdftotext Post Lutherum pages 141-155 (Latin)
- Checked print Tesseract Post Lutherum pages 141-144 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Controversiae Post Lutherum Controv. VI Reprobation densify (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Hexades Annotationum Prooemium H.I–§.III densify (Latin)
- Checked print pdftotext Hexades Prooemium PDF pages 179-186 (Latin)
- Checked print Tesseract Hexades Prooemium pages 182-186 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Hexades Annotatio I §.I–§.IV densify (Latin)
- Checked print pdftotext Hexades Annotatio I PDF pages 186-198 (Latin)
- Checked print Tesseract Hexades Annotatio I pages 186-193 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Hexades Annotatio I §.V–§.VII densify (Latin)
- Checked print pdftotext Hexades Annotatio I PDF pages 192-205 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Hexades Annotatio I §.VIII densify (Latin)
This is an AI-assisted study translation. Source fidelity and completeness have not been independently certified. Open Latin on each section (or the Latin source witness link) for the source text. This is not a complete critical edition.