Annotatio III §.IV: Frederick III’s Testament (via Grynaeus) warns sons against turbulent ministers who spawn logomachies against churches agreed on the foundation in Christ
Also worth remembering is a passage from Elector Frederick III’s Testament to his sons, taken from Johann Jacob Grynaeus and joined to his pious admonition on the duty of godly men who must live beside the cataract of anathemas against sound eucharistic teaching (pp. 47–49).
Third and above all, he warns his dearest sons to watch most carefully against turbulent ministers of churches and schools who, in religion and faith, spawn every kind of contention, word-fight, and deadly condemnation against pious churches and schools that still agree on the foundation and the chief heads of Christian religion and place their salvation with us in Christ alone.
From ambition and crooked zeal, under pretext of a ministry by which they claim the Spirit should convict the world, they introduce this without declared cause and not without scandal — trying, no less than in the cursed Papacy, to dominate magistrates’ and subjects’ consciences and raise a new primacy for themselves everywhere.
Latin
Memoratu quoque digna Pericopa ex Testamento Sereniss. Electoris Friderici III. ad Filios Celsissimos, ex Joh. Jac. Grynaeo excerpta, & pia Commonefactioni ejus de Officio piorum Hominum, qui necesse habent versari ad Catadupa Anathematismorum adversus sanam doctrinam de Eucharistia à pag. 47. ad pag. 49. subjuncta, his verbis: Tertiò ac praecipuè moneo ac hortor charissimos filios meos, ut sibi quam diligentissimè à turbulentis tam Ecclesiarum quam Scholarum ministris caveant, qui nunc in Religionis & fidei negotiis omnis generis contentiones, logomachias & exitiales condemnationes in pias Ecclesias & Scholas, quae tamen in fundamento, & praecipuis Christianae Religionis capitibus consentiunt, & salutem suam unà nobiscum in unicum nostrum Servatorem Jesum Christum collocant, ex vera ambitione & perverso zelo, ac praetextu ministerii sui, per quod Sanctum Spiritum mundum arguere volunt, idque indictâ causa, nec sine scandalo introducere, & non minùs, quàm in execrando Papatu factum est, tam in Magistratuum, quam in subditorum conscientias dominari, & sibi novum quendam primatum passim erigere ac constituere conantur.
About this text
Samuel Strimesius — Prefatio through Controversiae Post Lutherum Controv. III-XIII + XV Tolerantia, Hexades Annotationum Prooemium and Annotatio I through Decem Theses / Francus plus Annotatio II §.I-§.VI and Annotatio III §.I–§.VII (through Cassellanum 1661) from Ingenua in Controversias Evangelicorum (Frankfurt an der Oder, 1708). Honest partial; Prefatio silence reasons, Annotatio III §.VIII+ fruits / §.IX+, Hexades theses body, deeper Controversiae / Part II remain.
English follows the locked 1708 Francofurti ad Viadrum Latin of Prefatio §I–II, Crimina defenses through III, Part I Protheoria through Controversiae Obices/Historia/Varii gradus, Formula Discord/Disparitas, Ulterius confirmatur / Classes / Formula protest / triplex differentia, Coena Domini Controversiae Priores through Precariae Hypotheses (Controv. print pp. 34–40), Controversiae Post Lutherum Natae Controv. III–XV tip (providence through De Tolerantia mutua; Controv. print pp. 40–78), Hexades Annotationum Prooemium H.I–§.III (Hexades print pp. 1–4 / PDF ~182–185), and Annotatio I De Augustana Confessione §.I–§.VIII tip (Hexades print pp. 5–24+ / PDF ~186–205+), reconstructed from Google Books PDF page images (ONB copy, id 3epYAAAAcAAJ) with pdftotext as check. No modern English was copied. Sister Halle digitization of Ingenua in Arminianismum (DOI 10.25673/65287) remains Anubis-blocked — skipped; Controversias only. Prefatio silence reasons, Annotatio I §.IX+, Hexades theses body beyond §.VIII, and remainder of Controversiae / folio remain.
Witnesses
- Copy-text Locked Latin, Prefatio section I tip (Schrey & Hartmann 1708) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Prefatio §II + Crimina heads + Part I Protheoria densify (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Prefatio Crimina defenses densify (IV + Crimina I–II opening) (Latin)
- Checked print Tesseract Prefatio Crimina defenses pages 44-56 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Crimina II rem + Crimina III + Cassel Art. III–V densify (Latin)
- Checked print Tesseract Prefatio Crimina II–III pages 57-75 (Latin)
- Checked print pdftotext Prefatio Crimina II–III pages 56-75 (Latin)
- Checked print pdftotext Part I Protheoria body pages 102-120 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Controversiae Obices/Officia/Historia/gradus densify (Latin)
- Checked print Tesseract Part I Protheoria body pages 114-120 (Latin)
- Checked print pdftotext Part I Protheoria body pages 102-120 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Formula Discord / Digressio / Bossuet / Disparitas densify (Latin)
- Checked print pdftotext Part I Protheoria pages 121-127 (Latin)
- Checked print Tesseract Part I Protheoria pages 121-127 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Ulterius confirmatur / Classes / Formula protest / triplex densify (Latin)
- Checked print pdftotext Part I Protheoria pages 126-135 (Latin)
- Checked print Tesseract Part I Protheoria pages 126-135 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Coena Domini body start densify (Q.I–II / Precariae Hypotheses) (Latin)
- Checked print pdftotext Coena Domini pages 134-141 (Latin)
- Checked print Tesseract Coena Domini pages 134-141 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Post Lutherum Providentia Controv. III opening densify (Latin)
- Checked print pdftotext Post Lutherum pages 141-155 (Latin)
- Checked print Tesseract Post Lutherum pages 141-144 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Controversiae Post Lutherum Controv. VI Reprobation densify (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Hexades Annotationum Prooemium H.I–§.III densify (Latin)
- Checked print pdftotext Hexades Prooemium PDF pages 179-186 (Latin)
- Checked print Tesseract Hexades Prooemium pages 182-186 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Hexades Annotatio I §.I–§.IV densify (Latin)
- Checked print pdftotext Hexades Annotatio I PDF pages 186-198 (Latin)
- Checked print Tesseract Hexades Annotatio I pages 186-193 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Hexades Annotatio I §.V–§.VII densify (Latin)
- Checked print pdftotext Hexades Annotatio I PDF pages 192-205 (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Hexades Annotatio I §.VIII densify (Latin)
This is an AI-assisted study translation. Source fidelity and completeness have not been independently certified. Open Latin on each section (or the Latin source witness link) for the source text. This is not a complete critical edition.