Cap. IX: Garissoles (1–2) — illustration not foundation; ὡς ἔπος εἰπεῖν = ut breviter dicam?
Against this reply he sets many things. First: this place is put forward not as a foundation laid underneath, but as a testimony very apt for declaring and illustrating the doctrine of the imputation of Adam's sin. Whether it is apt for declaring immediate imputation will become plain partly from what stands above, partly from this and the following replies. What he adds — that the foundation of that doctrine from Romans 5 is false — is proved partly from what has already been said, partly from the Later Manuscript. That he says Augustine and Calvin embrace that imputation, I hold without hesitation for false. But let him go on. Second: "In vain," he says, "is refuge sought in the words ὡς ἔπος εἰπεῖν: for what if they ought to be rendered 'that I may speak briefly,' rather than 'so to speak'? For so that refuge will be strictly shut." It will be shut altogether — if he proves they must be so rendered here. But by what argument will he prove it? For now we only answer: it is his part to argue; and we answer in keeping with the received version, which cannot be overthrown. Who would also believe that the Apostle, who does not speak more briefly here than he does everywhere else, wished in this one place alone to use those words — "that I may speak briefly" — which he never uses elsewhere? For he always speaks briefly. But, he says, he adds ὡς ἔπος εἰπεῖν in order to say something greater and more marvelous. That escape of the disputant will be shut again. How, I ask, will it be shut, unless it is proved — and that is impossible — that it must be so rendered? And when the Apostles everywhere teach the greatest and most marvelous things, how would it have come about that such a preface was used in this one place only, rather than elsewhere? Is something greater and more marvelous said here than in other places of the chapter or of the Epistle? If it is a prior softening or correction, there is something in the following sentence to be softened or corrected, and it must not be pressed except with that softening or correction applied.
Latin
Huic responsioni multa reponit. 1. Locum hunc non tanquam fundamentum substerni, sed tanquam testimonium proponi declarandae & illustrandae doctrinae de imputatione peccati Adae valde appositum. An sit appositum declarandae imputationi immediatae partim ex superiori, partim ex hac & sequentibus responsionibus manifestum fiet. Quod subjungit fundamentum illius doctrinae ex Rom. V. quam sit falsum partim ex dictis, partim ex Manuscripto posteriore comprobatur. Quod ait Augustinum & Calvinum imputationem illam amplecti, me dubitatione pro falso habeo. Sed pergat. 2. Frustra, inquit, confugium quaeritur in verbis, ὡς ἔπος εἰπεῖν, quid enim si verti debeant, ut breviter dicam, potius quam, ut ita dicam? Sic enim stricte praecludetur illud confugium. Omnino praecludetur, si probet sic debere verti hoc loco. Sed quo argumento id evincet? Nos enim nunc tantum respondemus: ejus est argumentari: respondemus autem consentanea receptae versioni, quae refelli non potest. Quis etiam credat Apostolum, qui non brevius hoc loco quam alibi passim loquitur, voluisse hoc uno loco verba illa usurpare, ut breviter dicam, quibus alibi nunquam utitur? nempe perpetuo breviter loquitur. At, inquit, addit, ὡς ἔπος εἰπεῖν, ut aliquid majus & mirabilius dicat. Praecludetur iterum haec disputatoris evasio. Quomodo inquam praecludetur, nisi probetur (id quod est impossibile) sic esse vertendum? Et cum maxima mirabilissimaque passim doceant Apostoli, qui factum esset, ut hoc uno duntaxat loco hujusmodi praefatio, potius quam alibi, usurparetur? Diciturne hic aliquid majus & mirabilius, quam aliis aut capitis aut Epistolae locis? Si praemollitio vel correctio est, aliquid est in sequenti sententia, vel emolliendum, vel corrigendum, nec, nisi adhibita emollitione vel correctione, urgendum.
About this text
Josue de la Place (Placeus) — Capita I–XIV partial of De imputatione primi peccati Adami from the 1661 Saumur Latin, through Man. Post. Caput X (GAR.1–3 Rom. 5.13 tip) / before PLAC on reatus-only. Honest partial; Cap. X Rom. 5:14+ / ~494 pp Disputatio remain.
English follows the locked 1661 Saumur Latin of Capita I–XIV partial through Man. Post. Caput IX (eph-ho / eph-ho pantes) before eph-ho / eph-ho pantes, reconstructed from IA PDF page images with Vision OCR and pdftotext as check. No modern English was copied. Cap. IX deepen+ remain.
Catalogue & scope
IA deimputationepri00lapl. Densify: Capita I–XII + Caput XIV + Man. Post. Cap. II–VI through Cap. X Rom. 5:14 tip. Not whole Disputatio; Cap. X Rom. 5:14+ / ~494 pp Disputatio remain.
Witnesses
- Copy-text Locked Latin, Caput Primum tip (Saumur 1661) (Latin)
- Checked print IA Text PDF tip-page extract of Caput Primum (Latin)
- Checked print IA DjVu OCR of the 1661 volume (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput II probable arguments I–VII (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput III necessary arguments (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput IV tip through Garissoles distinction (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput IV remainder through Drelincourt (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput V Distributio + Caput VI tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VI remainder Maresius args I–VIII (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII tip Garissoles through Rivetus (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII rest after Rivetus tip through Garissoles consequent confession (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII §.6 causes-argument through Sed pergamus (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII Denique / σκοπῷ–verbis tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII Accedamus ἐφ᾽ ᾧ / aorist / lexicography tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII Ad alias rationes Prima–Tertia tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII Praeter aberrationem through Christ–Adam close (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII Quarta ratio through Sed pergamus (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VII Quinta & ultima ratio through p.70 return (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VIII opening through Rom. 5:15 gift reductio (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VIII Calvin p.20 through hereditary-corruption close (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VIII Ex vs.16 through Chamier disertius close (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VIII IV Ex vs.17 through V Ex vs.18 Pelagius dilemma close (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput VIII VI Ex vs.19 through Chamier/Martyr close before Caput IX (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput IX opening through roses reductio before Responsio secunda (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput IX Responsio 2 through Melchizedek close (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput X opening through Garissoles first ratio before alteram (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput X Theologorum auxilium through Bellarmine retorsion before Christi justitia (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput X Superest ultima through Placeus reply before Caput XI (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput XI Pelagian/Socinian/Remonstrant alienation before Caput XII (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput XII Daubuz antecedent/immediate open before v.19 (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput XII Tranfit vers. XIX Rom 5:19 / Chamier / Blancus before Cap. XIV (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Caput XIV Nullam extare / Manuscriptum posterius Cap. I before Cap. II (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. II §XIV Garissoles primi peccati naming / Placeus bile reply before duplex question (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. II Status Questionis before §III (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. II §III Garissoles fourfold / actualis (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. II duplex Immediata/Mediata before §XIX (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. II §XIX Tum in nomine before Deinde habitus (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. II GAR Deinde habitus before Posterior quaestio (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. II Posterior quaestio de poena before Cap. III (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. III Observata quaedam before Cap. IV (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IV Rursus observata through Prima ratio (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IV GAR Cameron–Amyraut vita promissa (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IV GAR Cameron–Amyraut vita promissa (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IV Tertia GAR three rationes (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IV Noli/Quarta/Quinta (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IV GAR 2 Quinta / Sexta tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IV GAR Ultimo / PLAC / GAR 2-4 tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IV GAR Denique / Vir Doctus threefold tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Caput V quid sit imputari tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Caput VI Examen Cap. IV tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI GAR 4 tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI Isaiah 55 / Subjungis tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI Chamier tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI Placeus replies tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI foedus-condition tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI GAR erotema 4 tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI GAR erotema 5 tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI GAR erotema 6 tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI infants/Confessio/Pighius tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI generative-faculty quarrel tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI last-end / pleasure-vs-generation tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI original-stain syllogism tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI poena/permission/natural-propagation tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI judgment-locution tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VI Calvin Tertio tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII first courtier similitude tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII separability/judicial tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII penalties/meritorie tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII sons/Deut 24 tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII magist/power-vs-justice tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII second similitude Thomas/body tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII GAR Augustine/representation tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII 3rd similitude King/war tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII God-as-judge/Abraham tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII GAR Ezek 21 / just-with-unjust (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VII Quarto/Quinto close (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VIII OT tree interdict open (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VIII Hypognosticon / interdict silence (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VIII sentence / common-penalty (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VIII personal words / quia paruisti (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VIII Gospel promise / seed of woman (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VIII death-reply / Ps 32 (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. VIII Abraham / OT close (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX Rom 5:12 open (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX four proofs (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX name-distinctions (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX GAR/Beza (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX GAR Cap. VII § IX (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX GAR Cap. VIII Resp. 1 (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX PLAC vs GAR 3 (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX imputatum-est reductio (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX three senses of imputation (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. X Rom.5.13 open tip (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, Man. Post. Cap. IX omit/death dilemma (Saumur 1661) (Latin)
This is an AI-assisted study translation. Source fidelity and completeness have not been independently certified. Open Latin on each section (or the Latin source witness link) for the source text. This is not a complete critical edition.