Nature acts for ends — either intelligent, or steered by God

XXXV. Deinde videmus in mundo nihil temere factum esse, & naturam in omnibus agere certum ob finem, & qua ratione congruit ut assequatur illud quod optimum est. Sic nullus est eorum, qui speculantur opera naturae, qui facile non agnoscat solis motum diurnum & annuum, ita ut est, temperatum esse, ut mediante vicissitudine dierum & noctium, variarumque anni tempestatum, diversae rerum in natura species generari & conservari possint. In terra vero disposita esse omnia ad usum & commodum animalium, ac praecipue in animalibus illa tot & tam varia organa ad certos usus singula facta esse, & unumquodque suum habere finem, unum ut nutritioni, aliud ut generationi, aliud ut sensuum functionibus inserviat: & ita de reliquis quae pene innumera sunt. Jam autem necesse est, ut quod agit propter finem, & ad finem aliquem tendit, vel cognoscat finem illum, vel, si finem non novit, dirigatur ab alio, cui finis ille fuerit propositus, sicut sagitta ad scopum dirigitur a sagittario. Itaque natura illa, quae statuitur causa rerum, necessario, vel est aliquid intelligens, ac proinde Deus ipse, vel dirigitur a summa quadam intelligentia, quae certe Deus erit.