Pascha on Sunday vs fourteenth moon — indifferent rite; Victor vs Irenaeus; Quartodecimans mislabeled heretics
Bellarmine's Pascha instance — Sunday, not the fourteenth moon, though Scripture is silent — has no more force.
We grant the silence; we deny the stake: the day is indifferent, a church rite, not a salvation hinge.
Second-century Rome and Asia even excommunicated each other over it.
Rome's custom may look wiser, yet both sides sinned in the heat.
Irenaeus rebuked Victor for rupturing charity over a light cause.
Fathers' catalogs list Quartodecimans as heretics, but they often brand as heresy any view they dislike — even on trivial points.
Latin
XXII. Nec majorem vim habet alia instantia, quam affert Bellarminus de Paschate. quod, inquit, credendum est in Novo Testamento celebrandum esse die Dominico non decima quarta Lunae, quocunque die inciderit, licet de eo in sacra Scriptura nihil extet. Fatemur enim quidem in Scriptura nihil de ista re haberi, sed dicimus quoque rem per se indifferentem esse, quae solum ad ritus externos Ecclesiae pertinet, non vero ad ea unde salus pendet. Olim quidem hac de re altero post Christum saeculo, excitata est magna controversia inter Ecclesiam Romanam & Asiaticas Ecclesias, ut propterea sese mutuo excommunicarent. Sed quamvis consuetudo Ecclesiae Romanae, quae tandem ubique obtinuit, rationi magis consentanea videatur, tamen hac in re utrinque peccatum est. Ideoque Irenaeus Episcopus Lugdunensis circa illa tempora graviter reprehendit Victorem Episcopum Romanum, quod tanto ardore de re non magni momenti certaret, & nimium de levi causa charitatis vinculum cum Orientalibus Ecclesiis abrumperet. In catalogis quidem haereticorum, quos patres texuerunt, recensentur Quartodecimani. Sed quicunque catalogos istos diligentius inspiciet, videbit patres illos inter haereses numerare opiniones quascunque ab ipsis improbatas, quamvis de rebus levibus & minime necessariis.
About this text
Louis Le Blanc de Beaulieu - Sedan Theological Theses, newly rendered from the 1675 London Latin. Covers De Theologia through Angelorum & Hominum Sanctorum Cultu Romana I-LXXVII and Pars Secunda (Reformata) I-XL. Not the collected folio.
English follows locked Pitt Latin through Imaginum CLOSED + Sanctorum Cultu Romana CLOSED + Pars Secunda Reformata I-XL. 1675 PDF ~384-390 (book ~370-376); Vision OCR + pdftotext + tess. No modern English. This slice densifies Sanctorum Pars Secunda I-XL. Next: Pars Secunda XLI–fin (~CI). Claim stays claimed (book densify not done).
Catalogue & scope
ESTC R17887; Wing L802. IA bub_gb_eOkHAW4G0-wC (+ EEBO 1675 for gap leaves). Densify through Sanctorum Cultu Romana I-LXXVII + Pars Secunda Reformata I-XL (Pars Secunda not closed; not whole folio).
Witnesses
- Copy-text Locked Latin, De Theologia I-XLIII (Pitt 1675) (Latin)
- Checked print Internet Archive PDF of the 1675 Pitt folio (Latin)
- Checked print pdftotext of De Theologia pages (Latin)
- Checked print Internet Archive DjVu OCR of the 1675 Pitt folio (Latin)
- Copy-text Locked Latin, De Fide I-XXII (Pitt 1675) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, De Authoritate Scripturae Pars I I-XLVII + Pars II I-XXXV + Pars III I-VIII (Pitt 1675) (Latin)
- Copy-text Locked Latin, De Scripturae plenitudine densify (Pitt 1675) (Latin)
This is an AI-assisted study translation. Source fidelity and completeness have not been independently certified. Open Latin on each section (or the Latin source witness link) for the source text. This is not a complete critical edition.